Karar Özeti
Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi, sigorta şirketinin poliçe kapsamında yer almayan bir makine hasarı için yaptığı ödemeyi "lütuf ödemesi" (ex gratia) olarak değerlendirmiş ve bu bedelin sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri istenemeyeceğine hükmetmiştir.
Uyuşmazlık Konusu
Davacı sigorta şirketi, davalıya ait iş yerindeki bir makinede meydana gelen hasar için 73.932,28 TL ödeme yapmıştır. Ancak ödeme sonrası yapılan incelemede, hasar gören makinenin "makine kırılması" teminatı kapsamında olmadığı anlaşılmıştır. Sigorta şirketi, hataen yapılan bu ödemenin sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca iadesini talep etmiştir.
Yargılama Süreci Değerlendirmesi
| Merci | Yaklaşım / Karar |
|---|---|
| Yerel Mahkeme | Basiretli bir tacir gibi davranmayan sigortacının yaptığı ödemenin lütuf ödemesi olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir. |
| Üst Mahkeme (BAM/Yargıtay) | İlk derece mahkemesinin gerekçesini yerinde bularak tarafların istinaf başvurularının esastan reddine karar vermiştir. |
Mahkeme Değerlendirmesi
- Basiretli Tacir Yükümlülüğü: Sigorta şirketi, kendi düzenlediği poliçeye dayanarak ödeme yaparken gerekli incelemeyi yapmalı ve basiretli bir tacir gibi davranmalıdır.
- TBK 78/1 Kapsamı: Borçlanmadığı edimi kendi isteğiyle yerine getiren kimse, ancak kendisini borçlu sanarak yerine getirdiğini ispat ederse geri isteyebilir; ancak sigortacının kendi poliçesini bilmemesi bu kapsamda korunmaz.
- Lütuf (Ex Gratia) Ödemesi: Teminat dışı kalmasına rağmen yapılan ödemeler ticari teamüller gereği lütuf ödemesi sayılır ve istirdadı talep edilemez.
"Davacı sigorta şirketinin, kendi düzenlemiş olduğu poliçeye dayalı olarak yaptığı ödemeyi 'kendisini borçlu sanarak' yapmış olduğunu ileri sürmesi mümkün olmayıp poliçede teminat dışı kaldığı halde yapılan ödemenin lütuf (ex gratia) ödemesi olarak değerlendirilmesi gerektiği..."
- Antalya BAM 16. Hukuk Dairesi
Karar
[İSTİNAF BAŞVURULARININ ESASTAN REDDİNE]
- Davacının ve davalının istinaf başvurularının HMK 353/1-b-1 uyarınca esastan reddine.
- Kararın, kesinlik sınırı altında kalması nedeniyle kesin olarak verilmesine.
Uygulama Notu
Sigorta hukukunda "lütuf ödemesi", sigortacının hukuki bir zorunluluğu olmamasına rağmen müşteri memnuniyeti veya ticari prestij gibi nedenlerle yaptığı ödemedir. Bu karar, operasyonel hatalar sonucu yapılan ödemelerin de bu kategoride değerlendirilebileceğini hatırlatmaktadır.