Dava Devam Ederken Yapılan Kısmi Ödeme Islah ve Talep Artırımında Düşülmeli midir?
Özellikle tazminat davalarında sık karşılaşılan sorunlardan biri, davalı tarafından yargılama devam ederken yapılan kısmi ödemenin ıslah veya talep artırım dilekçesinde nasıl dikkate alınacağıdır. Uygulamada bazı mahkemeler, dava sırasında yapılan ödemenin artırılan talep miktarından mahsup edilmesi gerektiğini kabul ederken, bazı dosyalarda bu husus yeterince değerlendirilmemektedir.
Ancak Yargıtay uygulaması incelendiğinde, dava devam ederken yapılan ödemenin hukuki niteliğinin doğru tespit edilmesi gerektiği görülmektedir.
Kısmi Ödeme Davanın Konusunu Sona Erdirmeye Yönelik Bir İfadır
Dava açıldıktan sonra davalı tarafından yapılan ödeme, kural olarak davacının talep ettiği alacağın bir bölümünün kabul edildiğini göstermektedir. Bu nedenle yapılan ödeme, davanın konusuz kalmasına yol açan sebeplerden biri olarak değerlendirilir.
Başka bir ifadeyle davalı, yaptığı ödeme oranında davacının talebini yerine getirmektedir. Bu sebeple ödeme yapılan kısım yönünden davanın reddinden değil, davanın kabul edilmiş sayılmasından söz edilir.
Islah veya Talep Artırımı Yapılırken Ödeme Mahsup Edilmeli midir?
Burada öncelikle davacının gerçek zararının veya gerçek alacağının belirlenmesi gerekir.
Eğer dava devam ederken davalı tarafından bir ödeme yapılmışsa, bu ödeme alacağın bir kısmını sona erdiren ifa niteliğindedir. Bu nedenle ıslah veya talep artırımı yapılırken davacının kalan alacak miktarını talep etmesi gerekir.
Başka bir anlatımla, davacı gerçekte 100.000 TL alacaklı ise ve yargılama sırasında 20.000 TL ödeme yapılmışsa, artırılacak talep kalan alacak dikkate alınarak belirlenmelidir. Aksi halde aynı alacağın ikinci kez talep edilmesi sonucu doğabilir.
Yargıtay'ın Yaklaşımı
Yargıtay kararlarında, dava sırasında yapılan ödemenin davanın kabul edilen kısmı olarak değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Mahkemece yapılacak iş; geçici ödeme nedeniyle ödenen miktar yönünden davanın kabul edilmiş olduğunu dikkate almak ve bu kısım bakımından davalı lehine ret vekâlet ücretine hükmetmemektir.
Bu yaklaşım, ödeme yapılan kısmın reddedilmiş bir talep olarak değil, dava konusu alacağın dava devam ederken yerine getirilmiş bölümü olarak kabul edildiğini göstermektedir.
Faiz Hesabı Nasıl Yapılmalıdır?
Dava sırasında yapılan ödemelerde ayrıca faiz hesabı da önem taşımaktadır.
Yargıtay uygulamasına göre ödeme yapılan kısım bakımından faiz, zarar veya temerrüt tarihinden ödeme tarihine kadar hesaplanmalıdır. Çünkü ödeme ile birlikte ilgili kısım yönünden borç sona ermektedir.
Kalan alacak bakımından ise faiz işlemeye devam eder.
Vekâlet Ücreti ve Yargılama Giderlerine Etkisi
Davalı tarafından yapılan kısmi ödeme, vekâlet ücreti bakımından da önem taşımaktadır.
- Ödeme yapılan kısım yönünden davanın reddedildiği kabul edilemez.
- Bu nedenle davalı lehine ret vekâlet ücretine hükmedilemez.
- Ödeme yapılan bölüm, davanın kabul edilmiş kısmı gibi değerlendirilir.
- Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti belirlenirken bu husus dikkate alınmalıdır.
Sonuç
Dava devam ederken davalı tarafından yapılan kısmi ödeme, borcun ifası niteliğindedir ve ödeme yapılan miktar yönünden davanın kabul edilmiş sayılması gerekir. Bu nedenle ıslah veya talep artırımı yapılırken gerçek bakiye alacak esas alınmalı, yapılan ödeme dikkate alınarak hesaplama yapılmalıdır.
Ayrıca ödeme yapılan kısım bakımından faiz yalnızca ödeme tarihine kadar işletilmeli; söz konusu miktar yönünden davalı lehine ret vekâlet ücretine hükmedilmemelidir. Yargıtay'ın yerleşik yaklaşımı da bu doğrultudadır.